Podstawy i Zasady

 

Ogólne podstawy i zasady proceduralne

 

Europejskiego Ośrodka Studiów Penologicznych

 

uzgodnione na spotkaniu konsultantów w Pałacu Kazimierzowskim

 

na Uniwersytecie Warszawskim w dniu 13 stycznia 2008 roku.

 

Procedura powoływania Europejskiego Ośrodka Studiów Penologicznych rozpoczęła się na posiedzeniu Rady Naukowej Instytutu Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji w dniu 21 listopada 2007 roku i została pomyślnie zakończona przegłosowaniem powołania Ośrodka przez Radę Wydziału Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji w dniu 23 kwietnia 2008 roku.
 
  1. Przyjęte reguły służą jako wskazówka dla dalszego rozwoju tej akademickiej inicjatywy zarówno jeśli chodzi o jej treści merytoryczne jak i w zakresie jej organizacji.

     

  2. Ośrodek organizuje spotkania ekspertów różnych narodowości i dlatego główne dokumenty Ośrodka są przygotowane w języku angielskim. Jednakże robocze opracowania ze spotkań czy publikacje mogą być przygotowane w różnych językach ( na przykład po polsku, niemiecku czy francusku) jedynie z konieczną podstawową informacją po angielsku na temat ich zawartości. Posługiwanie się angielskim lub innymi językami w czasie spotkań jest uzależnione od użyteczności, od warunkowanego potrzebami wyboru uczestników spotkania.

     

  3. Ośrodek ma charakter europejski w trzech znaczeniach tego wyrażenia. Po pierwsze, Ośrodek ma charakter europejski, bo jego członkowie uznają pewne wspólne wartości, które mogą mieć wpływ na ich zbliżony stosunek do kary, w duchu jaki dominuje w kulturze, ale także w oficjalnych dokumentach akceptowanych przez wszystkie, czy prawie wszystkie kraje europejskie. Jest to związane z tworzeniem się w Europie wspólnej przestrzeni prawnej i kulturowej, przede wszystkim w ramach Unii Europejskiej. Po drugie, Ośrodek chciałby stworzyć ludziom nauki z całej Europy możliwości spotkań i dyskusji na tematy penologiczne. Po trzecie, charakter europejski ośrodka oznacza, że jest on otwarty na innych ludzi zainteresowanych studiami na temat kary i akceptującymi podstawowe europejskie standardy aksjologiczne w tym zakresie. Ośrodek jest z tego względu zainteresowany współpracą z ludźmi nauki, którzy mogą przyczynić się do rozwoju badań na tematy ważne dla studiów penologicznych niezależnie od ich narodowości czy kontynentu, na którym żyją.

     

  4. Ośrodek ma charakter interdyscyplinarny. To znaczy, że ośrodek zamierza promować w dłuższej perspektywie wypracowanie podejścia do kwestii penologicznych , które mogłoby, przynajmniej do pewnego stopnia, umożliwić przekraczanie granic wynikających z podziału kompetencji między różnymi dyscyplinami reprezentowanymi w Ośrodku. Jedną z dróg do osiągnięcia tego celu jest promocja integralnokulturowych badań kwestii penologicznych. W bieżącej pracy dla sukcesu naszej inicjatywy niezbędny jest wzajemny szacunek, współistnienie i współpraca różnych podejść badawczych i dyscyplin naukowych. Ważna jest jednakże uwaga, że potencjalnie społeczne skutki pracy Ośrodka najszybciej mogą stać się istotne w odniesieniu do zagadnień prawa karnego. Dlatego należy podkreślić, że mówienie o specjalnych i wyjątkowych związkach studiów penologicznych z doktryną prawa karnego nie jest skutkiem uznania wyższości nauki prawa karnego nad innymi dyscyplinami naukowymi, ale raczej jest to stwierdzenie obiektywnego stanu rzeczy.

     

  5. Ośrodek może dostarczać ekspertyz z zakresu wielu zagadnień, których analiza na użytek prawa karnego wymaga badań w ramach różnych dyscyplin, na przykład takich kwestii jak definicja śmierci czy ekologia. Takie ekspertyzy mogłyby mieć realny wpływ na ustawodawstwo. Ośrodek może formułować nowe pytania ważne dla życia społecznego i prawa karnego. Może podejmować się opracowania pogłębionych interdyscyplinarnych raportów na kluczowe tematy i w ten sposób mieć wpływ na przyjmowane standardy europejskiej polityki kryminalnej.

     

  6. Możliwe przyszłe tematy badań Europejskiego Ośrodka Studiów Penologicznych.

     

    Sugeruje się, żeby następny temat seminarium i badań prowadzonych w ośrodku został sformułowany wokół interdyscyplinarnych zagadnień między kulturowych problemów karania i punitywności i w znaczący sposób wiązał się też z kwestiami wychowania młodego pokolenia.

     

    Inne tematy uznane za warte podjęcia na seminariach naszego Ośrodka w bliskiej przyszłości:

     

    a) problem kary z perspektywy filozoficznej. Seminarium i debata na ten temat może mieć duże znaczenie dla doktryny prawa karnego i może przyczyniać się znacząco do rozwoju europejskiej i krajowej dyskusji o zasadach wymiaru kary.

     

    b) zagadnienie współzależności kary, wychowania i systemu szkolnego. Kwestie te dotyczą nie tylko problemu kary kryminalnej i polityki kryminalnej, ale także zagadnienia posługiwania się w procesie wychowania różnymi rodzajami kar wychowawczych.

     

    c) zagadnienie relacji między karą kryminalną a terroryzmem. Jest to kwestia niezwykle istotna dla współczesnej Europy i powinna być rozpatrywana w całej swojej złożoności, uwzględniającej aspekty prawne, polityczne, ideologiczne, ale również kulturowe i religijne.

     

    d) zagadnienie rozumienia instytucji kary w różnych kulturach. Pojawiają się w tych badaniach kwestie prawne związane z maksymą „ignorantia iuris nocet” w tym dogmatyczne i praktyczne problemy określania zasad wymiaru i wykonania kary. Badania mogą dotyczyć Muzułmanów w Europie, ale również innych mniejszości etnicznych i wyznaniowych, na przykład Romów. Jest ono związane ze współwystępowaniem w relacjach międzykulturowych różnych tradycji prawnych i odmiennych zespołów systemów normatywnych, które wpływają na funkcjonowanie publicznych instytucji i kształt faktycznie realizowanej polityki kryminalnej, włączając w to także kwestię wykonania kar. W badaniach na ten temat może być także poruszane wiele kwestii związanych z punitywnością systemu karnego i reakcji społecznych, a także mogą pojawiać się wątki związane z wychowaniem i problemami młodzieży, wspomnianymi już w punkcie b.

     

    e) Problemy prawne związane z prawno karną ochroną środowiska naturalnego. Jest to zagadnienie kompleksowe, który wymaga podejścia interdyscyplinarnego, włączającego analizy kultury, organizacji życia społecznego i tradycji prawnych społeczeństw.

     

  7. Kwestie rozwoju współpracy badawczej.

    Ośrodek ma zbierać materiały, dokumenty, informacje związane ze studiami penologicznymi, włączając źródła informacji z różnych dyscyplin reprezentowanych przez ekspertów pracujących na rzecz Ośrodka. Konsultanci są zachęcani do uwzględniania w prowadzonych pracach dyplomowych z różnych dyscyplin naukowych zagadnień związanych z obszarem zainteresowań Ośrodka. Niektóre z prac inspirowanych przez konsultantów mogłyby prowadzić do kolejnych stopni naukowych, doktora i doktora habilitowanego. Ośrodek chce inspirować młodych pracowników nauki z różnych dyscyplin do badania zagadnień związanych z karą, może to być niezwykle istotne dla dalszego rozwoju interdyscyplinarnych studiów penologicznych.

  1. Kwestie związane z zasadami funkcjonowania Ośrodka.

    Ośrodek jest demokratycznym forum dyskusji przedstawicieli różnych dyscyplin naukowych, którzy świadomie zgodzili się współpracować, aby dyskutować na tematy penologiczne i uwzględniać te kwestie odpowiednio w obszarze swoich zainteresowań badawczych , a także wymieniać poglądy i wiedzę ważną dla studiów penologicznych biorąc za podstawę zasadę wolności badań naukowych, wolności myśli i akceptację podstawowych zasad ochrony godności ludzkiej zgodnie z europejskimi standardami. Ośrodek potrzebuje jednak silnego przywództwa dla koordynacji swoich prac, i zostało uzgodnione, że tę rolę będzie pełnił J. Utrat-Milecki. Jest on odpowiedzialny za koordynację polityki badawczej i koordynację dalszych programów Ośrodka, planowania nowych seminariów i konferencji i w tym zakresie ma bezpośrednie wsparcie ze strony Profesora Michaela Mangana i dr Jadwigi Królikowskiej. J. Utrat-Milecki jest też odpowiedzialny za rozwój personalny Ośrodka, to znaczy za zapraszanie nowych osób, przedstawicieli różnych dyscyplin naukowych w celu wzmocnienia Ośrodka, a także za koordynację opracowania listy uczonych zapraszanych na konkretne seminaria i do projektów badawczych. J. Utrat-Milecki ma także gwarantować, że rozwój personalny Ośrodka nie będzie się odbywał pod żadną presją i w przypadku wątpliwości etycznych Kierownik będzie się konsultował z Profesorem Michaelem Manganem, Prof. Richardem Pringiem, dr Jadwigą Królikowską i Honorowym Patronem Ośrodka Profesor Genowefą Rejman.

     

    J. Utrat-Milecki jest także odpowiedzialny za utrzymywanie akademickiego charakteru i niezależności Ośrodka, obowiązek, który obejmuje również zagadnienie ochrony finansowej niezależności od rządów i grup lobbystycznych. W przypadku wątpliwości kierownik może konsultować się z członkami Ośrodka i szczególnie skorzysta z rad Profesora Richarda Pringa. Dr Jadwiga Królikowska jest odpowiedzialna za organizację i bieżącą pracę Ośrodka, za jego dokumentację , w związanych z tymi zadaniami kwestiach konsultuje się z J. Utrat-Mileckim i Michaelem Manganem, a także odpowiednio, jeśli jest taka potrzeba, z innymi członkami Ośrodka. Dr Jadwiga Królikowska jest szczególnie odpowiedzialna za kwestie grantów na programy badawcze Ośrodka, ale również pozostali członkowie Ośrodka są zapraszani do wzięcia odpowiedzialności za programy i podejmowania starań w tym zakresie. Przewodnictwo J. Utrat-Mileckiego i ogólne zasady Ośrodka wynikają wyłącznie z ich akceptacji przez członków Ośrodka.

 
Lista członków, którzy uczestniczyli w pierwszym spotkaniu konsultantów Europejskiego Ośrodka Studiów Penologicznych w dniu 13 stycznia 2008 roku:

Profesor Janusz Danecki, prof. Halina Grzymała-Moszczyńska, dr Jadwiga Królikowska, prof. Ewa Nowicka, prof. Michael Mangan, prof. Richard Pring, prof. Genowefa Rejman (Honorowy Patron Ośrodka), dr hab. Jarosław Utrat-Milecki (w spotkaniu uczestniczył ponadto tłumacz i dr Tomasz Przesławski).

 

Opracował Jarosław Utrat-Milecki w dniu 29 kwietnia 2008 r. na podstawie materiałów zawartych w draft report rozesłanym z prośbą o wnoszenie uwag do konsultantów po spotkaniu w dniu 13 stycznia 2008 r. i z uwzględnieniem nadesłanych drobnych sprostowań formalnych tego wstępnego raportu.

 

Informuję jednocześnie, że zamierzamy jeszcze w tym roku kalendarzowym uruchomić stronę internetową , na której będziemy prezentować najważniejsze dokumenty i informacje dotyczące Europejskiego Ośrodka Studiów Penologicznych.