Historia Zakładu

Historia Zakładu Psychologii Dewiacji IPSiR

 

Powołany w 1972 roku  Instytut Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji Uniwersytetu Warszawskiego , zgodnie z założeniami  naukowo-badawczymi i dydaktycznymi,  miał być placówką interdyscyplinarną  , w której zespoły złożone  z socjologów, psychologów, pedagogów  i prawników będą prowadzić badania nad problemami  patologii społecznej i dewiacji oraz kształcić  kadry  przygotowane do pracy badawczej i praktycznej z  osobami przejawiającymi różne formy tych zaburzeń ( por. J. Kwaśniewski 2012). 
 
Należy zaznaczyć, że w tym czasie  interdyscyplinarne podejście do problematyki wyjaśniania, zapobiegania i  ograniczania przestępczości w polskiej nauce nie było obce. Zajmowali się tymi zagadnieniami   w głównej mierze  prawnicy ( St. Batawia, St. Szelhaus, J. Jasiński, H. Kołakowska-Przełomiec)i socjologowie  ( A. Podgórecki,  J. Kwaśniewski,  J. Kurczewski)  współpracując z psychologami ( D. Wójcik, Z. Ostrihanską)  i  pedagogami ) Cz. Czapówem ,  O.Lipkowskim, J. Konopnickim,  St. Jedlewskim)  a także lekarzami psychiatrii  K. Jankowskim, I.Waldem).  Przykładem tego podejścia badawczo teoretycznego  może być otwarte w  Zakładzie Kryminologii  Instytutu Państwa i Prawa   w  1972 roku  stacjonarne  studium  doktoranckie  z kryminologii dla psychologów, socjologów i prawników .
 
Udział psychologów w badaniach i  procesie dydaktycznym w utworzonym Instytucie Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji  UW od samego początku charakteryzował się  bardzo  wyraźnie nakreślonymi celami . Zmierzały  one   w dziedzinie badań naukowych do coraz wnikliwszego i pełniejszego poznania czynników motywacyjnych sprawców przestępstw i osób  naruszających normy rozwojowe i społeczne oraz psychologicznych czynników  umożliwiających  profilaktykę i resocjalizację. W  zakresie działalności dydaktycznej koncentrował się na przygotowaniu takiej oferty programowej, która umożliwi absolwentom  prawidłowe wstępne ustalanie psychologicznych  przyczyn  i  nasilenia zachowań dewiacyjnych i naruszających normy prawne oraz  wyposaży w wiedzę, umiejętności i kompetencje  do  przygotowywania i  realizowania programów profilaktycznych i resocjalizacyjnych dla różnych grup i w różnych  środowiskach ( zamkniętych i otwartych). Symbolem  ówczesnego podejścia do  psychologicznych problemów  nieprzystosowania społecznego, przestępczości i dewiacji może być opracowany pod redakcją   P. Sawickiej i M. Zalewskiej skrypt dla III roku studiów w IPSiR pt.: „Wybrane zagadnienia psychologicznej problematyki przystosowania” (1979). Autorami poszczególnych tekstów  byli A. Praszkier, M.Szostak, M. Toeplitz-Winiewska, B. Tryjarska, J. Ślenzak i M.Ledzińska,M. Zalewska i P. Moczydłowski oraz P. Sawicka,  a także   A. Szymanowska.  Natomiast   opracowane zagadnienia  dotyczyły przebiegu procesu przystosowania w ujęciu E. Eriksona, zależności pomiędzy poczuciem tożsamości a  relacjami z innymi ludźmi, wpływ  zachowań agresywnych na jakość  funkcjonowania społecznego,  roli rodziny w tym procesie, przyczyn nieprzystosowania społecznego  dziecka w wieku przedszkolnym, obrazu siebie i całościowej charakterystyki sprawców przestępstw.
 
W całym czterdziestoleciu można wyróżnić  kilka  specyficznych  okresów badawczych, mających także swoje  uwarunkowania personalne,  bowiem   skład pracujących  psychologów podlegał nieustannej   zmianie , szczególnie w pierwszym dwudziestoleciu.  Grono  pracujących krócej lub dłużej   w różnych okresach  stanowili    A. Korwin- Szymanowska, M.Sokolik-Szostak, B. Tryjarska ,M. Zalewska, M. Kosewski, M. Teoplitz-Winiewska ( M. Zalewska, M. Teoplitz-Winiewska oraz B. Tryjarska po uzyskaniu stopnia doktora  przeniosły się  do  Instytutu Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego), R. Olszański, A. Twardoń, B. Szymkiewicz-Kowalska,K. Jankowski, Z. Czwartosz, L.Kirwil,  M.Glińska,  A.Klarkowski, Zb. Zaborowski, E. Stępień, J. Surzykiewicz, A. Frączek, A. Szubert-Praszkier, P.Sawicka,A. Strzałkowska,K. Wiewiórowski,  oraz osoby  tworzące  aktualny  skład Zakładu  E. Milewska, W. Wypler. E. Kiliszek, E. Michałowska, G. Kudlak, K. Ostrowska .
 
  W pierwszym okresie w  ramach powołanego w IPSiR  Zakładu Psychologii Resocjalizacyjnej , którego p.o kierownikiem  została  dr M. Szostak - Sokolik przygotowano programy  kształcenia z przedmiotów  psychologicznych m.in. psychologii ogólnej,   rozwojowej,  mechanizmów  zaburzeń przystosowania. Jednocześnie opracowano projekty  badawcze  związane ściśle z problematyką  profilaktyki społecznej i resocjalizacji uwzględniające najnowsze  osiągnięcia  psychologii  humanistycznej i poznawczo-rozwojowej oraz psychoterapii i doradztwa psychologicznego.  Takie widzenie  roli psychologii w interdyscyplinarnym podejściu do  problemów  profilaktyki społecznej i resocjalizacji  jest nadal  utrzymywane,  pogłębiane  i rozszerzane o  nowe koncepcje teoretyczne.
 
Badania  psychologiczne prowadzone w tym okresie   koncentrowały się  wokół problematyki  zmiennych  psychologicznych  warunkujących nieprzystosowanie społeczne, nieprzystosowanie psychiczne,  przestępczość.   Za znaczące uznano   poczucie tożsamości,  obraz siebie, poczucie kontroli  wewnętrznej i zewnętrznej.
 
  Atmosferę badawczo - dydaktyczną i misję funkcjonowania Zakładu  wypracowywały w początkowym  okresie  M. Szostak – Sokolik,  Aleksandra Korwin – Szymanowska, Paula Sawicka, Marina Zalewska,  Anna Szubert-Praszkier, Małgorzata Toeplitz –Winiewska, Barbara Tryjarska,  Krzysztof Wiewiórowski. To właśnie ten zespół przygotował  i   przeprowadził wiele  ważnych poznawczo i praktycznie  badań, których zwieńczeniem  były  publikacje w kolejnych numerach  wydawanego przez IPSiR czasopisma  oraz  dysertacje  doktorskie.
 
W numerze  Zeszytów   IPSiR z 1976 r  ukazały się prace : M.  Zalewskiej  „ Metoda modelowania. Podstawy teoretyczne i zastosowanie w terapii zaburzeń przystosowania; M. Szostak : „Możliwości  zastosowania psychoanalizy w terapii  przestępstw”; M. Kosewskiego : „Agresja  w wykroczeniach dyscyplinarnych więźniów”.
 
 W numerze 2 Zeszytów IPSiR 1978   zamieszczono  prace: M. Szostak : „Zaburzenia  poczucia tożsamości . Studia przypadków „  oraz A. Szubert : „Terapia  poznawczo behawioralna modyfikacja procesów poznawczych jako droga do zmiany zachowania”.
 
 W numerze 3 Zeszytów IPSiR  z  1979 r  swoje prace zamieścili : K. Wiewiórowski:  „Nieformalna pozycja jednostki w grupie więźniów  a zachowania  kooperacyjne i  eksploatacyjne  wobec współwięźniów”; M. Szostak :” Niektóre wyjaśnienia tendencji  samobójczych w badaniach klinicznych”; P. Sawicka: „ Percepcja subliminalna  zagadnienia  teoretyczne i kierunki badań”. Zaś w numerze 4 z tegoż samego roku swoje publikacje zamieściły : M. Toeplitz - Winiewska – „ Różne formy agresji jako reakcja na frustracje „  oraz  A. Praszkier „ Uległość wobec  nacisku grupy wśród  młodzieży przystosowanej i  nieprzystosowanej społecznie”.
 
 Zainteresowanie polskich psychologów teoriami i praktyką psychoterapii znalazło  także swoje odbicie  w pracach Zakładu Psychologii Resocjalizacyjnej IPSiR.  W Zeszycie nr 5  z 1980 roku   opublikowano dwa artykuły B. Tryjarskiej: „ Podstawowe  założenia psychoterapii  nerwicowej i psychotycznej” oraz „ Typowe trudności w prowadzeniu terapii dla rodziców młodzieży nerwicowej”.
 
Wiele  uwagi  poświecono  zagadnieniom  tożsamości i struktury „ja” jako  czynnikom motywacyjnym.  Opublikowano następujące  prace z tego zakresu:  M. Szostak, P. Sawicka „ Tożsamość  ego i umiejscowienie kontroli u osób wyizolowanych społecznie”;  M.Szostak „ Wybrane właściwości struktury  „ja” u osób cierpiących na depersonalizację:;  M. Szostak, P. Sawicka „Wybrane właściwości struktury „ja” u osób podejmujących próby samobójcze”; M. Szostak, P.Sawicka, A, Szymanowska „ Tożsamość ego i umiejscowienie kontroli u osób  wykazujących otyłość prostą”.
 
Po objęciu  kierownictwa  Zakładu przez  prof. Kazimierza Jankowskiego  program przedmiotów psychologicznych  został rozszerzony o takie przedmioty jak psychoterapia, psychologia agresji,  rozwinięto także  praktyczną  stronę kształcenia studentów. Wprowadzono roczne staże w SINAPSiS oraz na oddziałach  psychiatrycznych ( w Drewnicy). Studenci uczestniczyli również w treningach interpersonalnych i  zadaniowych.  Pracownicy i studenci  uczestniczyli również  w realizacji  programu  integracyjnego  na rzecz społeczności  Ursynowa. Pełniono dyżury w Klubie mieszkańców, Klubiku dla Dzieci, Aleksandra Szymanowska i Krzysztof Wiewiórowski prowadzili KLUB dla  młodzieży.
 
W latach osiemdziesiątych XX wieku w  prace nad problematyką agresji i  psychologicznymi  determinantami  nieprzystosowania  społecznego i przestępczości włączył się na krótko  prof. dr hab. A. Frączek.  Kierował  między innymi jednym z  obszarów badawczych w ramach  Centralnego  Programu Badań Podstawowych 08.03. „Patologia  społeczna, etiologia, fenomenologia, profilaktyka, resocjalizacja”.  W ramach tegoż  programu badawczego opracowywano i weryfikowano  stosowane narzędzia  pomiaru zmiennych psychologicznych takich jak: agresywność, uspołecznienie, postawy wobec norm moralnych  oraz  analizowano   zjawiska agresji w instytucjach totalnych a także różnorodne przejawy zaburzeń  funkcjonowania  społecznego w kontekście rozwoju  psychospołecznego i osobowości. W końcowej fazie realizacji  tegoż programu  w związku wyjazdem zagranicznym  prof. dr hab. A. Frączka  koordynację badań  przejęła  K. Ostrowska.   Również w ramach tego programu badawczego K. Ostrowska (1990) wspólnie z innymi (A.  Korwin-Szymanowską, J. Adelt, T. Rzepą,  E. Bruszewską )  wypracowywała podstawy pod  ostatecznie skonstruowany w  2002 roku  Kwestionariusz  A – R badający strategie działania w sytuacji konfliktu wartości.
 
W 1990 roku w wyniku przeprowadzanych zmian  organizacyjnych  wynikających z  podziału Instytutu na dwa samodzielne Instytuty  o wyraźnie   nakreślonych misjach edukacyjnych i  badawczych powołano   Wydział Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji. W tym czasie w IPSiR  zespół psychologów przyjął  nazwę  Zakładu  Psychologii  Dewiacji a  kierownikiem  została prof. UW dr hab. Krystyna Ostrowska legitymująca się  zarówno przygotowaniem psychologicznym jak i kryminologicznym,  która w tym okresie  podjęła pracę w IPSiR UW .Do programu zajęć dydaktycznych wprowadzono  przedmiot „Psychologiczne koncepcje człowieka i osobowości”  traktując ten wykład  jako przekaz  podstawowej wiedzy o  całościowej  strukturze i mechanizmach  , które warunkują  przystosowanie osoby ludzkiej do wymagań  środowiska. Jednocześnie  ukazując wieloaspektowość tych  zagadnień i ograniczenia  w poznawaniu natury zjawisk i procesów psychicznych. K. Ostrowska w swoich pracach badawczych i prowadzonych  pracach magisterskich i doktoratach konsekwentnie podejmowała  zagadnienia  wpływu  systemu wartości, rozwoju moralnego i religijnego na procesy funkcjonowania społecznego.  Pewnym zwieńczeniem prac  badawczych i dydaktycznych  jest  podręcznik  Jej autorstwa „Psychologia resocjalizacyjna”  ( 2008), a także  takie pozycje książkowe jak  „Wokół rozwoju osobowości i systemu wartości” (1998)  czy  „ Emocjonalny portret Polaków”(2012). Analizowanie roli systemu wartości jako czynnika wyznaczającego kierunek  motywacji i zachowań  znalazł także swoje  uwyraźnienie w  programie studiów  najpierw  jako wykład „Psychologia wartości” a następnie jako ” Aksjologiczne podstawy rozwiązywania problemów społecznych”  przeznaczony dla  studentów, którzy wybrali nachylenie  specjalizacyjne  „Psychosocjologia problemów społecznych”, po zmianie nazwy  „Polityk publicznych”.
 
W latach 1996- 2007 wspólnie z Ministerstwem Edukacji Narodowej i we współpracy z J. Surzykiewiczem oraz w ostatnim,  trzecim stadium  badań z  M. Kuleszą   prowadzone były  badania  diagnozujące  nasilenie,  rozmiary i formy  oraz dynamikę i  zachodzące zmiany  agresji uczniowskiej i   ich uwarunkowania szkolne , rodzinne , koleżeńskie. Opracowano oryginalne, porównywalne do  prowadzonych w tym czasie badań w Niemczech  Ankiety  dla  uczniów I nauczycieli oraz  wypracowano  strategię badania ogólnopolskiego.  Badacze  i praktycy  zajmujący się  problematyką agresji szkolnej  mogli zapoznać się z wynikami  tych prac w  kilku znaczących pozycjach książkowych. „Zanim w szkole będzie źle”  . Poradnik dla  nauczycieli pod red. K. Ostrowskiej i J. Tatrowicza ( 1996 I wydanie II w   20 ) , „Zachowania agresywne w szkole. Badania porównawcze 1997 i 2003 „ K. Ostrowska, J. Surzykiewicz ( 2005),  „Agresja i przemoc w szkołach polskich i niemieckich” pod red. K. Ostrowskiej i J. Tatarowicza (1998), „Uczniowie i rodzice. Portret własny”  K. Ostrowska (2008),  Staraniem Zakładu Psychologii Dewiacji zorganizowano   na przełomie listopada i grudnia 2006 roku środowiskową konferencję pt.:”Agresja w  szkole profilaktyka i resocjalizacja”. Jej  ukoronowaniem  jest publikacja pod red. Marii Libiszowskiej-Żółtkowskiej i Krystyny Ostrowskiej „Agresja w szkole. Diagnoza i profilaktyka” (2008), M. Kuleszy „Klimat szkoły a zachowania agresywne i przemocowe uczniów” ( 2011).
 
Niebagatelny wpływ na kształt  prowadzonych badań psychologicznych  i  programu kształcenia studentów  w całym  okresie  czterdziestolecia miała    prof. dr  hab. Aleksandra Korwin -  Szymanowska pełniąca także przez pewien czas  funkcję kierownika Zakładu, która niestety z racji administracyjnych ustaleń musiała  zakończyć pracę w UW  30 września  2012.   Jej przedmiotem badań  a także prowadzonych  prac magisterskich  były zagadnienia   związane z wybranymi  psychologicznymi determinantami  przestępczości młodocianych i dorosłych, czynnikami  warunkującymi recydywę a  w ostatnich latach  badanie postaw  moralnych, prawnych i obyczajowych  prezentowanych przez ogół społeczeństwa.  Dorobek badawczy A. Korwin-Szymanowskiej   także znalazł swoje odbicie w  artykułach, raportach, ekspertyzach i publikacjach książkowych. Najważniejsze z nich to: „Psychospołeczna charakterystyka przestępców gospodarczych” ( 1975), „ Więźniowie i funkcjonariusze  wobec norm obyczajowych i  prawnych ( 1998, „Więzienie i co dalej” ( 2003) , „Polacy wobec przestępstw i karania”(2008). O ważności tych badań i ich inspirującej roli w nauce   świadczyć  mogą  liczne  cytowania  tych prac przez  innych Autorów.  Wyniki tych badań mają także doniosły walor  praktyczny są punktem wyjścia dla opracowywania  programów profilaktycznych i resocjalizacyjnych, programów pomocowych  przygotowywanych przez organizacje po za rządowe oraz  inspirują zmiany legislacyjne w prawie karanym i karnym wykonawczym a także  w codziennej praktyce wykonywania kary  pozbawienia wolności. 
 
Psychologowie  pracujący W IPSiR od samego początku do chwili obecnej  mieli i mają świadomość, że  uprawiana przez nich  w tym  ośrodku uniwersyteckim psychologia  musi łączyć w sobie  oba aspekty  teoretyczny i stosowany. Stąd   z jednej strony część prac  badawczych i edukacyjnych nastawiona  była na  konstruowanie czy weryfikowanie  koncepcji teoretycznych a  część na  wykorzystywanie wiedzy psychologicznej  polskich i  zagranicznych autorów do aplikacji  praktycznej w obszarze  wywoływania motywacji do zmiany funkcjonowania  osoby w wymiarze społecznym i osobistego rozwoju w kierunku  dojrzałej , samorealizującej się osobowości.
 
Istotnym z tego  punktu widzenia   były prace poświęcone  funkcjonowaniu rodzin adopcyjnych a także sytuacji dziecka w różnorakich  rodzinach patologicznych i dysfunkcyjnych ( rozbitych.  alkoholowych, z chorobami psychicznymi  itp.)  W tym  obszarze  mieści się także   problematyka zaburzeń  w rozwoju w okresie dorastania i  problematyka  nadużywania  alkoholu i uzależnień  psychoaktywnych oraz przemocy w rodzinie.
 
Problematyka rodzin adopcyjnych  znalazła  odbicie w badaniach a następnie publikacjach książkowych m.in.  E. Milewskiej „Kim są rodzice adopcyjni”(2003)  oraz  „Adopcja . teoria i praktyka „  (1999) praca zbiorowa pod  redakcją  K. Ostrowskiej i E. Milewskiej. Zagadnienia te włączone zostały również do programu studiów.  E. Milewska  jest wieloletnim  biegłym sądowym z zakresu opiniowania osobowości sprawców przestępstw, uwarunkowań  ich zachowań przestępczych , co daje  możliwość łączenia  teorii psychologii klinicznej i sądowej z codzienną praktyką. Opiniuje także zeznania świadków . Właśnie  to doświadczenie oraz  dążenie do  wzbogacania wiedzy i kompetencji  studentów w ramach  przedmiotu psychologia sądowa  stały się inspiracją do  zorganizowania ogólnokrajowej konferencji pt.” Psychologia zeznań świadków”.  Większość przygotowanych  referatów została opublikowana w pracach IPSiR Tom  19 / 2012, s.219- 281.  Psychologie zeznań świadków  wykłada także dla  studentów  studiów Podyplomowych na Wydziale Psychologii UW oraz dla  sędziów i kuratorów. Zajmuje się także  systemowa diagnozą rodziny i jej zaburzeń  w aspekcie rozwoju  społecznego i osobowościowego dzieci i młodzieży.
 
Natomiast problematyką zaburzeń w rozwoju w okresie dorastania ,  rodzin z problemem uzależnień i przemocy  zajmowała się przez okres 10 lat  E. Stępień a obecnie G. Kudlak . E. Stępień  umiejętnie wykorzystywała codzienne   doświadczenie kliniczne pracując jednocześnie  w Instytucie Psychiatrii i Neurologii dla usystematyzowania, poszerzenia i pogłębienia  wiedzy, umiejętności i kompetencji  studentów przygotowywanych  do pracy z osobami o  skomplikowanej historii życiowej i niejednokrotnie  długiej historii  nieprzystosowania społecznego i kariery przestępczej. Prowadziła  także konwersatorium z metodologii badań psychologicznych  zarówno tych eksperymentalnych  jak i klinicznych, co w znaczącym stopniu  pomagało  studentom  w prowadzonych  przez nich  badaniach  na potrzeby prac  dyplomowych( magisterskich a  po  reformie  także licencjackich).  
 
Natomiast okres  pracy w IPSiR   L. Kirwil zaowocował ubogacaniem inną  ważną ofertą   programową dla studentów jak i   prowadzonymi  przez nią badaniami. Podejmowała  zagadnienia  związane z psychologią  agresji oraz  znaczenia środków masowego przekazu w procesie  rozwoju  osobowości i społecznym  funkcjonowaniu jednostki.  Realizując kurs psychologii społecznej  koncertowała się na prezentacji i testowaniu prawidłowości społecznego zachowania  się ludzi oraz wpływu grupy na jednostkę i  jednostki na grupę. Ukazywała także  zastosowanie wiedzy psychologicznej w wychowaniu i resocjalizacji.
 
W całym  czterdziestoleciu można zauważyć  troskę o  powiązanie  i  ścisły kontakt   pracowników naukowo- badawczych i dydaktycznych  pracujących w IPSiR, w tym psychologów,  ze  zmieniającą się  rzeczywistością   społeczną, polityczną , kulturową i gospodarczą.  Wyrazem tego  były i są podejmowane  badania oraz  dostosowywany program  kształcenia na  różnych poziomach.
 
Przemiany życia  społecznego  po roku 1989,  reforma systemu oświaty i  potrzeby  przygotowywania  kadry do nowych zadań  na terenie szkoły  stały się inspiracją do  utworzenia  w 1999 roku  Podyplomowego  Studium  Psychologiczno-Pedagogicznej Pomocy  Rodzinom i Dziecku. Do roku  2009  Studium cieszyło się  wyraźnym i trwałym zainteresowaniem osób pracujących w oświacie – szkole i poradniach psychologiczno-pedagogicznych.  Wiązało się to także z wymogami jakie stawiano tym osobom  w ich awansie zawodowym. Niestety po tym okresie  spadło  zarówno zainteresowanie  samorządów będących organami prowadzącymi szkoły i poradnie jak  i  nauczycieli, pedagogów i psychologów także  z racji braku możliwości  dofinansowania kształcenia przez  placówki oświatowe.
 
W okresie  trwania 2 letniego Studium  słuchacze  psychologowie i pedagodzy  zdobywali wiedzę , kompetencje i umiejętności w  zakresie prawa rodzinnego, opiekuńczego, cywilnego, zapoznawali się z  najważniejszymi  problemami  rodzin a przede wszystkim z ich  diagnozowaniem oraz różnorodnymi  formami pomocy  i wsparcia psychologiczno-pedagogicznego, w  oparciu o najnowsze wyniki badań przedstawiano problematykę  zaburzeń zachowania dzieci i młodzieży  oraz dorosłych  wskazując na wielorakie przyczyny, różnorodne formy i sposoby  radzenia sobie z nimi w kategoriach profilaktyki pierwszorzędowej, drugorzędowej i trzeciorzędowej. Omawiano i  analizowano od strony teorii i praktyki zagadnienia sieroctwa społecznego , w tym adopcji, rodzin zastępczych, ukazywano  zasady  opiniowania psychologiczno-pedagogicznego dla potrzeb wymiaru sprawiedliwości. Zajęcia odbywały się  metodą warsztatową i  wykładu wzbogacanego różnymi prezentacjami. Obecnie Studium  ogłasza  z początkiem każdego roku akademickiego   nabór kandydatów, jednakże liczba zgłoszeń  każdego toku jest tak mała, że nie może być podstawą do  uruchomienia  normalnej procedury kształcenia.
 
Jednym z istotniejszych problemów badawczych ostatnich lat  w dziedzinie jaką jest profilaktyka i resocjalizacja stał się problem  pracy w szerokim rozumieniu tzn. zarówno zagadnienia aksjologii pracy, jak i psychologii pracy czy  rynku pracy. W tę właśnie  problematykę doskonale  wpisują się zainteresowania badawcze i realizowana dydaktyka W. Wyplera.  
W szczególności interesują go następujące zagadnienia: przestępstwa białych kołnierzyków, kontraproduktywne zachowania pracownicze, samousprawiedliwianie zachowania, testy uczciwości oraz wykrywanie wskazówek kłamstwa.
Ściśle związany z zainteresowaniami naukowymi  prowadzi wykład fakultatywny pt. "Wiarygodność w relacjach interpersonalnych" a także wykłady i ćwiczenia z "Psychologii ogólnej" oraz "Psychologicznych koncepcji człowieka" prowadzone dla kierunku "Praca socjalna".
 
Pracując  nad rozprawą habilitacyjną dotyczącą problemu badania wiarygodności pracowników w chwili obecnej   zajmuje się konstrukcją kwestionariusza postaw wobec prawa, pracodawcy i podstawowych norm społecznych. Zaprojektował i wdrożył również system informatyczny do przeprowadzenia eksperymentu psychologicznego dotyczącego nieuczciwego zachowania on-line, który zostanie wykorzystany podczas prac nad badaniem trafności kwestionariusza.Wyniki prowadzonych prac zaprezentował  już  na cyklicznym "Sympozjum Naukowym IPSIR UW" oraz  w czasopiśmie "Prace IPSIR UW". Będą one także wykorzystywane w  przygotowywanej  rozprawie habilitacyjnej.
      Troska o  powiązanie teorii z praktyką nakazuje sięgać dla potrzeb  kształcenia  studentów na poziomie licencjackim i magisterskim  po tych  badaczy, którzy    umiejętnie   łączą  prace  badawczą  z psychoterapią czy poradnictwem psychologicznym. Tak właśnie jest w przypadku G. Kudlaka, który rozpoczął pracę w Zakładzie Psychologii Dewiacji  w ostatnim czasie ( listopad 2012 r). Jego zainteresowania  naukowe koncentrują się na   wybranych aspektach psychologii klinicznej, sądowej oraz resocjalizacji. Podejmuje zagadnienia dotyczące zaburzeń osobowości, niedostosowania społecznego, uzależnień i przemocy, również w kontekście związków z przestępczością i terapią więźniów, z którymi pracował w latach 1997-2001.  Jako praktyk zajmuje się psychoterapią indywidualną   i    par  oraz terapią grupową, prowadzi grupy rozwojowe metoda 12 kroków. Ma  doświadczenie  z  pracą  z młodzieżą przebywającą w Schronisku dla Nieletnich w Warszawie.
Realizując misję i  zadania  Zakładu  Psychologii Dewiacji  w ramach  ogólnej misji  Instytutu i Wydziału  podjął się prowadzenia   zajęć dydaktycznych z psychologii klinicznej z elementami psychiatrii,  psychopatologii uzależnień,  problemów rodzin alkoholowych, psychologii sądowej i penitencjarnej oraz  psychologicznych problemów współczesnej rodziny .
 
Wnikliwe badania nad rodzinami wieloproblemowymi w związku z orzeczoną kuratelą nad członkami rodziny prowadzi  E . Kiliszek. Łączy Ona  praktykę z teorią: jako kurator sądowy rodzinny, mediator, psychoterapeuta (prowadzi terapię indywidualną, par, rodzinną), interwent kryzysowy i lider grup Balinta, szkolący nowych liderów, specjalista do spraw pomocy ofiarom przemocy w rodzinie, przekazuje studentom wiedzę, poszerzając ich umiejętności o różnorodne aspekty pracy dotyczącej problemów rodziny jak i o  sposoby higieny psychicznej adresowane do osób pomagających innym.   Będąc kuratorem sądowym ma bezpośredni dostęp do grup badawczych, a jednocześnie może  wykorzystywać wyniki badań w pracy z rodzinami.  Dla  procesu dydaktycznego takie połączenie teorii i praktyki ma niebagatelne znaczenie, gdyż  umożliwia   korzystanie z  codziennych doświadczeń badawczo- praktycznych  dla ukazywania studentom nie tylko  koncepcji  teoretycznych i ich zasięgu, ograniczeń jak  i możliwości, ale także wykorzystywanie ich w praktyce resocjalizacyjnej i profilaktycznej czy pracy socjalnej.
 
Prowadzi wykłady z psychologii rozwojowej i resocjalizacyjnej, wykłady monograficzne na temat rozwiązywania konfliktów dzięki sztuce mediacji oraz na temat metodyki pracy kuratora sądowego.
 
 Przygotowując rozprawę habilitacyjną E. Kiliszek pracuje na tematem „Pomoc świadczona rodzinie wieloproblemowej w nadzorze sądowego kuratora rodzinnego:” Jakość świadczonej pomocy  rodzinom  w znaczącym stopniu uzależniona jest od  dokładnego  rozpoznania, zdiagnozowania  tak pod względem  socjoekonomicznym jak i  psychologicznym ich kondycji .  Dlatego prowadzone badania koncentrują się  na takich  czynnikach odpowiedzialnych  za jakość życia  w rodzinie, jej poszczególnych członków, jak:  struktura osobowości  rodziców, ich postawy rodzicielskie, więzi wzajemne, sposoby radzenia sobie ze stresem, poczucie własnej wartości,  wzorce pokoleniowe funkcjonowania społecznego. Badania są przeprowadzane w pięciu sądach rejonowych w wydziałach rodzinnych, obejmując wszystkie sądy z terenu Warszawy prawobrzeżnej - cały Sąd Okręgowy  w Warszawie bez miast i gmin satelitarnych.
 
Psychologiczna problematyka  jakości życia  młodzieży i dorosłych we współczesnym szybko zmieniającym się i globalizującym  świecie  jest przedmiotem zainteresowań badawczych i  przekazu dydaktycznego E. Michałowskiej. W swoich poszukiwaniach koncentruje  się   na rozpoznaniu  funkcjonowania młodzieży i młodych dorosłych badając  postawy życiowe, poczucie jakości życia, satysfakcję z życia, preferowane wartości, zaufanie społeczne. Podejmuje także ważne z punktu widzenia poznawczego i społecznego zagadnienia   erotyzacji  kultury jako  czynnika zaburzającego  proces  psychospołecznego i  seksualnego rozwoju dzieci i  młodzieży, identyfikowanego również w  literaturze  przedmiotu  jako  procesu  niszczącego dzieciństwo (por. Raport  Amerykańskiego  Towarzystwa Psychologicznego  pod red. E. Zurbriggen   oraz  Raport „Pozwólcie dzieciom być dziećmi”  przygotowanego na zlecenie rządu Wielkiej Brytanii autorstwa  Reg Bailey`a za organizatorami  konferencji „Odebrana niewinność. Seksualizacja kobiet i dziewcząt w mediach i reklamie” Warszawa 19 marca 2013 r . Sejm RP).
 
Sześcioosobowy zespół psychologów tworzący aktualnie Zakład Psychologii Dewiacji w IPSiR  oferuje   studentom kierunków profilaktyka społeczna i resocjalizacja, praca socjalna, kryminologia  standardowy zestaw  wiedzy psychologicznej  obejmujący  zagadnienia psychologii ogólnej, rozwojowej, osobowości,  klinicznej z elementami psychiatrii, resocjalizacyjnej, wartości. Zagadnienia te   przedstawiane są w formie tradycyjnego wykładu, konwersatorium, ćwiczeń wzbogaconych  środkami  dydaktycznymi w postaci prezentacji multimedialnych , analizy przypadków klinicznych, warsztatów.
 
Podejmowane są także bardziej szczegółowe problemy na  zajęciach fakultatywnych, które pozwalają zgłębić  wiedzę, kompetencje i umiejętności w zakresie  rozpoznawania i  rozwiązywania charakterystycznych dla  uprawianej dyscypliny naukowej  problemów  praktycznych oraz prowadzenia badań .
 
Dotyczy to miedzy innymi  metodyki pracy kuratora sądowego,  prowadzenia mediacji,  psychologicznych problemów rodzin zastępczych i adopcyjnych oraz  udzielania pomocy tym rodzinom, osobowościowych uwarunkowań zachowań dewiacyjnych, wiarygodności w relacjach interpersonalnych,  psychologicznych i psychopatologicznych  problemów  szeroko pojętych  uzależnień i  alkoholizmu oraz  problemów  funkcjonowania  rodziny jako środowiska socjalizującego ,  problemów okresu dorastania w zmieniającym się świecie kultury, ekonomii, rynku pracy.  W interdyscyplinarnym ośrodku uniwersyteckim jakim jest IPSiR   żywym  problemem  będzie zawsze   dyskutowanie o proporcjach   udziału  tworzących  taki ośrodek przedstawicieli   poszczególnych  dyscyplin  naukowych , jest jednak bezsprzecznym że  udział  psychologów  w dyscyplinie „nauki  o polityce publicznej” nie może być   marginalny ze swej natury, gdyż   jak pisze J. Woźnicki ( 2012) „Polityka publiczna służy nadawaniu  porządku zadaniom publicznym, od ich projektowania, poprzez realizowanie, aż do oceny wyników”. Tym samym ta nowa  dyscyplina  jest  nauką  teoretyczną i stosowaną ukierunkowaną na badanie działalności człowieka.  Z kolei  aktywność  ,  działalność ludzka tak w fazie projektowania, realizowania jak i  oceniania  wymaga nie tylko wiedzy eksperckiej o  zarządzaniu społeczeństwem ale  także  odpowiedniej wiedzy, umiejętności i kompetencji  psychologicznych w szerokim  rozumieniu. Bardzo dobrze dostrzeżone to zostało  przez J. Woźnickiego w schemacie ukazującym  związki „nauki  o polityce publicznej” z innymi dyscyplinami nauki ( s. 141-143).
 
Przygotowanie tekstu: Prof.  UW dr hab. Krystyna Ostrowska; Prof.  dr hab. Aleksandra Korwin-Szymanowska