Studia I stopnia

 KIERUNEK
PROFILAKTYKA SPOŁECZNA I RESOCJALIZACJA
W INSTYTUCIE PROFILAKTYKI SPOŁECZNEJ I RESOCJALIZACJI UW

 
Studia I stopnia
 
1. Oczekiwane cele kształcenia
2. Kwalifikacje absolwenta
    2.1. Kwalifikacje absolwenta specjalizacji: Prawno-kryminologicznej
    2.2. Kwalifikacje absolwenta specjalizacji: Psychosocjologia problemów społecznych
    2.3. Kwalifikacje absolwenta specjalizacji: Wychowanie resocjalizujące
    2.4. Kwalifikacje absolwenta specjalizacji: Migracje i integracja kulturowa
    2.5. Kwalifikacje absolwenta specjalizacji: Rewitalizacja i innowacje społeczne
 
1. Oczekiwane cele kształcenia
Celem studiów I stopnia w IPSiR na kierunku profilaktyka społeczna i resocjalizacja jest przygotowanie specjalistów dla instytucji państwowych, samorządowych i pozarządowych, którzy zajmują się diagnozowaniem problemów społecznych, organizacją środowiska społecznego osób i grup doświadczających problemów społecznych oraz fachowców dla instytucji mających za zadania reagować na problemy społeczne wynikające z patologii społecznych. Jest to kształcenie specjalistów zajmujących się problematyką przestępczości, uzależnienia od środków odurzających, różnego rodzaju zachowaniami dewiacyjnymi dorosłych i młodzieży, w tym szczególnie nieletnich, oraz dysfunkcjami rodziny. Jest to również kształcenie osób zdolnych do fachowego zajmowania się problematyką migracji oraz społeczną adaptacją osób odmiennych kulturowo, a także zagadnieniami związanymi z marginalizacją społeczną osób i grup społecznych wynikającą z biedy, bezrobocia, bezdomności i innych czynników dezintegracji społecznej. Zadaniem studiów IPSiR jest przekazanie w szerokim zakresie ogólnej wiedzy akademickiej w wyżej wymienionym dziedzinach, jak i wiedzy praktycznej, zorientowanej na przygotowanie absolwentów do wykonywania konkretnie sprofilowanych ról zawodowych. W celu optymalnego przygotowania do konkretnie nakreślonych ról zawodowych, studenci IPSiRu od II roku kontynuują studia zgodnie ze swoimi indywidualnymi zainteresowaniami w ramach specjalizacji: prawno-kryminologicznej, psychosocjologii problemów społecznych, wychowania resocjalizującego oraz migracji i integracji kulturowej.
 
2. Kwalifikacje absolwenta
Absolwent studiów I stopnia w IPSiR posiada ogólną wiedzę pozwalającą rozumieć zjawiska, problemy społeczne i prawne oraz procesy polityczne występujące w skali lokalnej, regionalnej, krajowej i globalnej. Absolwent potrafi dokonać złożonej analizy zależności między funkcjonowaniem instytucji publicznych, społeczeństwa jako całości systemowej oraz poszczególnych jednostek ludzkich, biorąc pod uwagę oddziaływanie czynników psychologicznych, socjologicznych, gospodarczych, politycznych i innych, które generują rozmaite problemy społeczne. Zna historyczne uwarunkowania oraz współczesne mechanizmy działania systemów kontroli społecznej, a w szczególności systemów penalnych. Posiada umiejętność wykorzystywania zdobytej wiedzy w pracy zawodowej i życiu osobistym z zachowaniem zasad etycznych i poszanowaniem prawa. Umie rozwiązywać problemy zawodowe, uczestniczyć w pracy zespołowej, kierować zasobami ludzkimi, komunikować się z otoczeniem, zbierać, hierarchizować, przetwarzać i przekazywać informacje. Zna język obcy na poziomie biegłości B2 Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego Rady Europy oraz umie posługiwać się językiem specjalistycznym niezbędnym do wykonywania zawodu.
Absolwent jest przygotowany do pracy w administracji rządowej i samorządowej, organizacjach gospodarczych, społecznych, edukacyjnych, instytucjach i organizacjach międzynarodowych oraz środkach masowego przekazu. Jest ponadto przygotowany do podjęcia studiów drugiego stopnia.
W pracy absolwent posługuje się zdobytą w czasie studiów interdyscyplinarną wiedzą na temat badanych problemów społecznych z zakresu nauk prawnych, polityki kryminalnej i społecznej, pedagogiki, psychologii, socjologii i politologii, umożliwiającą mu przeciwdziałanie rozmaitym patologiom społecznym, a w szczególności przestępczości i innym dewiacjom społecznym i indywidualnym. W zakres podstawowych umiejętności absolwenta wchodzi zdolność diagnozowania problemów społecznych oraz sytuacji społecznych i indywidualnych o charakterze problemowym, wymagających natychmiastowych interwencji lub długofalowych rozwiązań. Podstawową umiejętnością jest także projektowanie, realizowanie oraz ewaluacja programów resocjalizacyjnych w zakładach karnych, zakładach poprawczych, profilaktycznych, instytucjach opieki i pomocy społecznej, ośrodkach reintegracji osób społecznie wykluczonych i innych organizacjach zajmujących się rozwiązywaniem problemów społecznych. Absolwent studiów licencjackich w zakresie profilaktyki i resocjalizacji umie także pracować w zespole interdyscyplinarnym, potrafi komunikować się ze specjalistami różnych dyscyplin, na przykład psychologiem klinicznym, policjantem, sędzią, nauczycielem itp., to znaczy, dostarczać im odpowiednich informacji        i wykorzystywać informacje od nich otrzymywane do własnego działania zawodowego. Absolwent potrafi także interpretować przepisy prawne potrzebne do wykonywania zawodu.
            Absolwent IPSiR, to odpowiednio wykwalifikowany kandydat do pracy w instytucjach państwowych, samorządowych i pozarządowych zajmujących się polityką i profilaktyką społeczną, resocjalizacją i kontrolą przestępczości, w organach bezpieczeństwa publicznego i porządku prawnego, szczególnie w straży miejskiej, policji ścigającej przestępczość pospolitą oraz zajmujących się problematyką nieletnich; w instytucjach wykonujących kary izolacyjne i środki zabezpieczające lub poprawcze; w oświatowych placówkach diagnostycznych, wychowawczych, opiekuńczych, jak np. pogotowia opiekuńcze, domy dziecka itd.; w ochronie zdrowia – instytucjach diagnostycznych i terapeutycznych zwłaszcza ukierunkowanych na leczenie uzależnień (narkomania i alkoholizm) oraz zaburzeń zachowania; biurach polityki społecznej, urzędach pracy, ośrodkach pomocy rodzinie, urzędach ds. uchodźców, udzielających pomocy migrantom i osobom odmiennym kulturowo, organizacjach i instytucjach zajmujących się bezrobotnymi i bezdomnymi oraz pomocą postpenitencjarną.
 
 
2.1. Kwalifikacje absolwenta specjalizacji: Prawno-kryminologicznej
Absolwent specjalizacji Prawno-kryminologicznej - kryminolog - wyposażony jest w wiedzę ogólną i specjalistyczną pozwalającą rozumieć zjawiska patologii społecznej, ze szczególnym uwzględnieniem przestępczości. Zna procesy historyczne, którym podlegała przestępczość i jej współczesne trendy. rozumie ewolucję, której podlegają instytucje zajmujące się kontrolą przestępczości. Potrafi ulokować problemy społeczne w ich kontekstach: filozoficznym, socjologicznym i psychologicznym. Zna prawo, które jest podstawowym regulatorem stosunków społecznych, i jako takie rządzi działaniem instytucji, zajmujących się kontrolą przestępczości. Ma wiedzę z zakresu praw człowieka, która pozwala mu dostrzegać moralny i etyczny wymiar pracy z człowiekiem, a także widzieć ograniczenia, jakim muszą podlegać działania instytucji publicznych. Ma wiedzę, niezbędną do analizowania przestępczości w Polsce, a także do ulokowania jej w kontekście europejskim i światowym. Potrafi wypracować strategie działania w skali makro (polityka kryminalna), a także postępowania z grupą czy prowadzenia indywidualnego przypadku. Posiada praktyczne umiejętności radzenia sobie z przypadkiem.
Absolwent specjalizacji przygotowany jest do pracy w takich instytucjach jak: policja, straż miejska, straż graniczna, służby specjalne, instytucje izolujące dla dzieci i dorosłych, (w tym w zakładach poprawczych oraz zakładach karnych) a także w organizacjach pozarządowych zajmujących się działalnością edukacyjną, pomocową, profilaktyczną, korekcyjną i terapeutyczną oraz w mediach, w redakcjach i programach specjalizujących się przekazywaniu informacji o przestępczości i polityce kryminalnej. Nasi absolwenci podejmują również pracę w podobnych instytucjach innych państw unijnych.
 
 
2.2. Kwalifikacje absolwenta specjalizacji: Psychosocjologia problemów społecznych
Celem specjalizacji: Psychosocjologia problemów społecznych jest przygotowanie absolwentów do wykonywania zadań zawodowych, w roli: pracownika instytucji państwowych i samorządowych, badawczych i marketingowych, stowarzyszeń oraz organizacji pozarządowych zajmujących się: diagnozowaniem i przeciwdziałaniem problemom bezrobocia, problemom alkoholowym, narkomanii, przestępczości, dezorganizacji rodziny i innym problemom w społecznościach lokalnych, w roli animatora i organizatora działań zaradczych i grup samopomocy, psychokorekcji zachowań oraz reintegracji społecznej. Specjalność przygotowuje również absolwentów do pracy z imigrantami w środowisku społeczeństwa przyjmującego; rozwija umiejętności analizy praktyk integracyjnych, stosowanych w innych państwach imigracyjnych, a także analizy współczesnego fenomenu migracyjnego i znaczenia sieci migracyjnych w zglobalizowanym świecie.
Absolwent specjalizacji: Psychosocjologia problemów społecznych potrafi dokonywać diagnoz problemów społecznych oraz zna zasady diagnoz psychologicznych z użyciem metod i technik specjalistycznych; potrafi na ich podstawie formułować  programy profilaktyczne i naprawcze. Jest wyposażony w umiejętność dokonywania aksjologicznej analizy celów, wartości i ocen społecznych związanych z występowaniem i rozwiązywaniem problemów w życiu zbiorowym. Dysponuje wiedzą na temat psychospołecznych oraz kulturowych i politycznych uwarunkowań procesów, zjawisk i zachowań w życiu zbiorowym, a także wiedzą na temat korzyści i zagrożeń jakie niosą współcześnie procesy globalizacji oraz regionalizacji w Polsce i UE. Zna krajowe i zagraniczne programy rozwiązywania problemów bezrobocia i ubóstwa w społecznościach lokalnych, z wykorzystaniem rządowych i pozarządowych organizacji i ośrodków. Posiada znajomość i umiejętność posługiwania się przepisami polskiego oraz europejskiego prawa, będącego podstawą rozwiązywania problemów społecznych., a zwłaszcza ustawodawstwem dotyczącym rozwiązywania problemów alkoholizmu, przeciwdziałania narkomanii, zaburzeniom i przemocy w rodzinie, przestępczości, problemom zdrowia psychicznego, migracji, bezrobocia, nikotynizmu, a także przepisy dotyczące zorganizowanych form samopomocy środowiskowej na rzecz rozwiązywania problemów w społecznościach lokalnych. Umie organizować i realizować programy edukacji obywatelskiej i samorządowej oraz zna krajowe i zagraniczne programy i metody rozwiązywania problemów społecznych w społecznościach lokalnych. Zna metody psychokorekcji zachowań dewiacyjnych. Jest przygotowany do zlecania, nadzorowania, samodzielnego prowadzenia oraz interpretowania wyników rozmaitych typów badań przydatnych w pracy organizatora czy animatora rozwiązywania problemów społecznych. Zna i potrafi posługiwać się metodyką takich zwłaszcza badań, jak: badania oceniające (evaluation research) reformy czy programy rozwiązywania problemów społecznych, action research, niezbędne często w trakcie dokonywanych reform czy oddziaływań społecznych, badania sondażowe i diagnostyczne. Zna i rozumie badania diagnostyczne z zastosowaniem różnorodnych technik diagnostyki psychologicznej, może być  pełnowartościowym członkiem zespołu opracowującego całościową diagnozę  problemów społecznych w środowisku lokalnym, lub instytucjach socjalizujących, a także  o szerszym krajowym i międzynarodowym  zasięgu.  Umie posługiwać się nowoczesnymi sposobami analizy ilościowej z zastosowaniem komputera, przydatnej zarówno w analizie wyników badań, jak i w codziennej działalności zawodowej, zwłaszcza statystycznym pakietem SPSS.
Absolwent specjalizacji: Psychosocjologia problemów społecznych posiada także szereg dodatkowych umiejętności praktycznych nabytych w trakcie praktyk specjalnościowych, odbywanych w organizacjach i instytucjach zajmujących się rozwiązywaniem różnorodnych problemów społecznych.
 
 
2.3. Kwalifikacje absolwenta specjalizacji: Wychowanie resocjalizujące
Celem kształcenia na specjalizacji: Wychowanie resocjalizujące jest rozwijanie umiejętności profesjonalnych umożliwiających praktyczne wykonywanie zawodu: wychowawcy w instytucjach resocjalizacyjnych, profilaktyczno-wychowawczych, opiekuńczo-wychowawczych, leczniczych [szpitalach psychiatrycznych dla dzieci i młodzieży, ośrodkach leczenia dzieci z rodzin z problemem alkoholowym, ośrodkach leczenia narkomanii dla młodzieży], ośrodkach interwencji kryzysowej, w ośrodkach pomocy społecznej dla dzieci, młodzieży i ich rodzin itp. wychowawcy ulicy, kuratora sądowego, zwłaszcza dla nieletnich; policjanta w wydziale ds. nieletnich; realizatora projektów korekcyjnych i profilaktycznych adresowanych głównie do dzieci, młodzieży i ich rodziców lub opiekunów; zdobycie podstawowej wiedzy pedagogicznej zwłaszcza w zakresie metodyki resocjalizacji: wychowania, opieki i terapii, oraz etyki zawodowej, diagnozy psychopedagogicznej, koncepcji wychowania resocjalizującego; przekazanie i nabycie podstawowej wiedzy prawnej: prawa krajowego i europejskiego rodzinnego i nieletnich, socjalnego; przekazanie i zdobycie wiedzy o współczesnych tendencjach w praktyce resocjalizacyjnej czyli o formach interwencji terapeutycznej, edukacyjnej i socjalnej adresowanej do dziecka, grupy rówieśniczej i rodziny.
Efekty kształcenia w ramach specjalności: absolwent specjalności „Wychowanie resocjalizujące” umie diagnozować stan i formy niedostosowania społecznego oraz określać poziom ryzyka dzieci i młodzieży, projektować działania resocjalizacyjne i profilaktyczne w skali jednostki i małej grupy, dobierać i stosować metody wychowawcze zwłaszcza: zawieranie kontraktu, rozmowa indywidualna, karanie i nagradzanie, przekonywanie, dyskusja, negocjacje wychowawcze, mediacja wychowawcza, mentoring, potrafi nawiązać i podtrzymywać kontakt z podopiecznym, wykorzystać jedną z wybranych form działania twórczego w procesie resocjalizacji (literatura, teatr, plastyka, sport, muzyka, nauka itp.), współpracować z innymi specjalistami oraz pracować w zespole interdyscyplinarnym, wykorzystywać swoje mocne strony w procesie wychowania, takie jak: własne zainteresowania, swoje mocne strony osobowości, specyficzne umiejętności itd., identyfikować i rozwiązywać konflikty moralne oraz oceniać efekty własnej pracy.
Ponadto absolwent specjalizacji powinien posiadać wiedzę o zjawisku wypalenia zawodowego i chorobach zawodowych – mechanizmach i sposobach zapobiegania, podstawowych formach psychoterapii – terapii indywidualnej, grupowej i terapii rodzin, socjoterapii, podstawowych rozwiązaniach prawnych (prawo rodzinne i nieletnich), różnorodnych procedurach interwencyjnych i korekcyjnych (treningi umiejętności i kompetencji, mentoring dla młodocianych, mediacja sądowa i w szkole, grupy samopomocowe itd.) .
Absolwent specjalizacji otrzymuje zaświadczenie o uzyskaniu kwalifikacji pedagogicznych, co umożliwia podjęcie pracy pedagogicznej w placówkach resocjalizacyjnych oraz wychowawczo-opiekuńczych.
 
 
2.4. Kwalifikacje absolwenta specjalizacji: Migracje i integracja kulturowa
 
Absolwenci specjalizacji: Migracje i integracja kulturowa posiadają ogólną i specjalistyczną wiedzę o charakterze wielodyscyplinarnym na temat migracji i form integracji kulturowej osób odmiennych kulturowo w kraju przyjmującym. Absolwenci dysponujący rozszerzoną wiedzą specjalistyczną w zakresie socjologicznych, psychologicznych, prawnych, ekonomicznych i kulturowych przesłanek funkcjonowania osób odmiennych kulturowo mogą sprawnie działać w programach skierowanych na udzielanie pomocy osobom odmiennym kulturowo i są przygotowani do samodzielnego wykonywania zadań w instytucjach współpracujących w codziennej praktyce z osobami odmiennymi kulturowo. 
Kwalifikacje zdobyte na specjalizacji w toku nauczania i praktyki pozwalają im ujmować ze zrozumieniem problemy osób odmiennych kulturowo w szerokim kontekście kulturowym (implikacje religijne, etniczne, obyczajowe, moralne i inne), psychologicznym (między innymi ocena i charakterystyka stanu psychicznego, zdolności, typu osobowości), socjologicznym (przyczyn, kierunków i natężenia migracji, parametrów demograficznych i zawodowych migrantów), prawnym (dotyczącym zasad prawnych udzielania pomocy) i pedagogicznym (korekcji zachowań, profilaktyki i resocjalizacji, adaptacji i asymilacji społecznej). Kwalifikacje pozwalają absolwentom na podjęcie działań zawodowych w sferze podnoszenia poziomu integracji i solidarności społeczeństwa.
Do podstawowych umiejętności praktycznych absolwenta specjalizacji „Migracje i integracja kulturowa” należy: nawiązywanie komunikacji i utrzymywanie relacji formalnych z osobami i grupami odmiennymi kulturowo; stosowanie podstawowej diagnostyki psychologicznej i społecznej wobec grup i osób odmiennych kulturowo; rozwiązywanie jednostkowych sytuacji kryzysowych oraz konfliktów grupowych toczących się z udziałem osób odmiennych kulturowo; projektowanie programów pracy interwencyjnej w środowisku społecznym, w którym są obecne osoby odmienne kulturowo; koordynacja pomocy udzielanej osobom i grupom odmiennym kulturowo przez wiele podmiotów instytucjonalnych w kraju przyjmującym; podejmowanie działalności w strukturze samorządowej środowiska lokalnego; określanie prawnych zasad udzielania pomocy osobom odmiennym kulturowo; znajdowanie możliwości integracji zawodowej dla osób odmiennych kulturowo; realizowanie programów informacyjnych dotyczących kultur odmiennych; zaznajamianie się z zagranicznymi programami integracyjnymi.
Absolwent specjalizacji „Migracje i integracja kulturowa” potrafi rozwiązywać problemy osób odmiennych kulturowo w zakresie właściwym reprezentowanej przez siebie instytucji oraz w kooperacji z innymi, odpowiednimi instytucjami zajmującymi się kwestiami adaptacji społecznej i przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu. W zakres podstawowych umiejętności absolwenta wchodzi diagnozowanie problemów i sytuacji trudnych wymagających doraźnej lub długoterminowej interwencji instytucjonalnej, planowanie, wdrażanie i ewaluacja realizowanych programów integracji (w tym w instytucjach edukacyjnych i na rynku pracy). Absolwent umie współpracować ze specjalistami reprezentującymi różne instytucje i organizacje oraz zapoznawać się z uwarunkowaniami prawnymi prowadzonej przez siebie działalności zawodowej. Powinien również umieć rozpoznawać indywidualne problemy osób odmiennych kulturowo, kwalifikować je, planować i organizować pracę z osobami dotkniętymi przez te problemy, zapobiegać zakłóceniom relacji społecznych wynikającym z różnic kulturowych, pobudzać aktywność osób przybywających do naszego kraju, prowadzić działania integrujące osoby i grupy odmienne kulturowo w nowym środowisku.
Miejscem zatrudnienia absolwentów specjalizacji „Migracje i integracja kulturowa” są urzędy państwowe zajmujące się programami przyjmowania i integrowania osób odmiennych kulturowo w kraju przyjmującym, ośrodki dla uchodźców, jednostki samorządowe realizujące programy repatriacyjne, placówki oświaty różnego szczebla (w tym szczególnie stanowiska menadżerów i doradców zawodowych), placówki służby zdrowia przyjmujące osoby odmienne kulturowo (szczególnie placówki zajmujące się zdrowiem psychicznym i wieloaspektową rehabilitacją post-traumatyczną), organizacje pozarządowe realizujące programy adaptacyjne dla osób odmiennych kulturowo i dla społeczności przyjmujących, instytucje penitencjarne przyjmujące osoby odmienne kulturowo, przedsiębiorstwa zatrudniające osoby odmienne kulturowo, centra kulturowe (w tym dla osób odmiennych kulturowo), jednostki udzielające pomocy socjalnej (w tym pracownicy socjalni i pracownicy organizacji dobroczynnych), urzędy pracy oraz inne urzędy i instytucje wypełniające zadania na rzecz całego społeczeństwa.

 

 

2.5. Kwalifikacje absolwenta specjalizacji: Rewitalizacja i innowacje społeczne

 

Absolwent specjalizacji zna metody diagnozowania, analizy i interpretacji wielowymiarowych zjawisk społecznych i publicznych, posiada wiedzę na temat mechanizmów funkcjonowania społeczności i samorządu lokalnego, umie zaprojektować, przeprowadzić i nadzorować projekty rewitalizacji społecznej w różnych typach społeczności. Potrafi za pomocą oryginalnych, innowacyjnych narzędzi stworzyć sieć partnerów społecznych działających na jej rzecz. Zna specyfikę i mechanizmy funkcjonowania zarówno instytucji państwowych, jak i organizacji pozarządowych oraz firm i przedsiębiorstw rynkowych.  Posiada i wykorzystuje w praktyce unikatową wiedzę z ekonomii, zarządzania, pedagogiki, marketingu i psychologii pozwalającą na kreatywne i innowacyjne rozwiązywanie problemów społecznych. Potrafi zorganizować pracę partnerów w środowisku, przygotować zarówno samodzielne, jak i współistniejące z  rewitalizacją infrastrukturalną programy aktywizacji społeczności, a także przełożyć rozwiązywanie problemów społecznych na formę usługi społecznej/publicznej. Umie wyszukiwać i selekcjonować informacje na temat funduszy, potrafi również wypełnić i złożyć wniosek o środki finansowe. Potrafi skutecznie komunikować się, prowadzić mediacje i dialog; posiada i potrafi zastosować w praktyce najnowszą wiedzę ułatwiającą budowanie kapitału społecznego czy sieci społecznych w środowisku. Jest przygotowany do pełnienia podwójnej roli: menedżera społecznego i animatora. Jest wyposażony w kompetencje:
a)    twarde (manager społeczny): projektowania, zarządzania i ewaluacji projektów społecznych;
b)    miękkie (animator społeczny): budowania sieci społecznych, mobilizacji społeczności, organizowania procesów edukacyjnych.
Absolwent specjalizacji ma kwalifikacje pozwalające na zatrudnienie w takich instytucjach, jak: agendy międzynarodowych i europejskich instytucji i organizacji zajmujących się problematyką społeczną, edukacją, projektowaniem, realizacją i nadzorowaniem projektów społecznych; struktury rządowych i samorządowych organów takich jednostek, jak urzędy wojewódzkie, marszałkowskie, powiatowe, miejskie i gminne. Absolwent specjalizacji ma kwalifikacje do pracy w komórkach (wydziałach) planowania rozwoju, rewitalizacji, promocji i współpracy zagranicznej, edukacji, programów rozwojowych, funduszy i rozwoju gospodarczego, oświaty, kultury w/w urzędów. Specjalizacja przygotowuje do pełnienia funkcji zawodowych również w organizacjach pozarządowych, agencjach rewitalizacyjnych, lokalnych grupach działania, instytucjach pomocy i integracji społecznej, podmiotach i ośrodkach wsparcia ekonomii społecznej, agencjach rozwoju regionalnego i lokalnego, regionalnych ośrodkach polityki społecznej. Absolwenci specjalizacji będą mogli również znaleźć zatrudnienie w komercyjnych (rynkowych) przedsiębiorstwach i firmach, zwłaszcza w działach personalnych (HR) oraz społecznej odpowiedzialności biznesu (CSR).